Sunum mimarisi oluşturmanın amacı bilgileri rastgele bir sırayla sunmak yerine bir sistem kurmaktır. MECE İlkesi (“Misi” olarak okunur) bu sistemi kurmayı sağlayan, izleyiciyi zihinsel bir yolculuğa çıkaran, mesajın kalıcılığını sağlayan ve konuşmacıya rehberlik eden stratejik bir iskelet kurmaktır.

MECE ilkesini bilmek sunum içeriği yazarken ilk önce hangi başlığa yer vereceğinizi, ne tür bir sıralamayla gerçekleştireceğini belirlemede yol gösterir.

MECE İlkesi karar aldıran toplantı kurgulamanın temel yöntemlerinden biridir.

MECE İlkesi Nedir, Tanımı

MECE, “Mutually Exclusive, Collectively Exhaustive” (Birbirini Dışlayan, Bütünsel Olarak Eksiksiz) ifadesinin kısaltmasıdır.

Verileri ya da fikirleri mantıklı kategorilere ayırmak için kullanılan bir çerçevedir. Bu yöntem, bilgilerin hiçbir çakışma (overlap) olmayacak şekilde gruplandırılmasını ve konuyla ilgili hiçbir noktanın (gap) dışarıda bırakılmamasını hedefler.

MECE İlkesi’nin iki Temel Kuralı

Mutually Exclusive (ME) Birbirini Dışlayan:

Sunumda bahsedilecek bilgi veya sayısal data, aynı anda yalnızca bir kategoride yer alabilir. Kategoriler arasında örtüşme olmamalıdır.

Basit bir örnekle, bir üniversitedeki öğrencileri “birinci sınıf”, “ikinci sınıf”, “üçüncü sınıf” ve “dördüncü sınıf” şeklinde kategorilere ayırdığınızda, bu yapı birbirini dışlayan bir gruplandırma olur. Çakışma olmaz.

Bu sistemde her bir öğrenci aynı anda sadece tek bir “sepete” dahil edilebilir; yani bir kişinin aynı anda hem birinci sınıf hem de ikinci sınıf öğrencisi olması mantıksal olarak mümkün değildir.

Buna karşılık, eğer öğrencileri “sporcular”, “kulüp üyeleri” veya”burslular” olarak gruplandırsaydınız, bir öğrenci aynı anda hem sporcu hem de burslu olabileceği için kategoriler arasında çakışma (overlap) meydana gelirdi.

Veri analizinde bu kurala uymak, bir kişinin birden fazla kez sayılmasını ve dolayısıyla toplam rakamın hatalı çıkmasını engellemek açısından kritiktir.

Sunum mimarisinde başlıkları-kategorileri bu çakışmaları önleyecek şekilde planlamak dinleyicilerin içeriği daha net kavramasını sağlar.

Collectively Exhaustive (CE) – Bütünsel Olarak Eksiksiz

İçerik olarak oluşturduğunuz kategorilerin toplamı, incelenen bütünün tamamını kapsamalıdır. Hiçbir parça veya veri kaydı dışarıda kalmamalıdır; yukarıdaki örnekte olduğu gibi, veri setindeki en kısa ve en uzun kişiyi kapsayacak bir yapı kurulmuş olmalıdır.

Bir örnek: Bir işletmenin satış kanallarını aktarırken yalnızca “mağaza içi” ve “online satış” kategorilerini kullanmak, eğer “telefonla sipariş” veya “sosyal medya üzerinden satış” gibi yöntemler de varsa hatalı bir sonuç verir.

Gerçek anlamda CE olan bir yapıda, tüm olası kanallar (mağaza, web sitesi, mobil uygulama, bayiler vb.) kapsanmalıdır; böylece toplam rakam bütünü tam olarak yansıtır ve yatırımcıya veya karar vericiye hiçbir verinin unutulmadığı güveni verilir

Özetle ME ve CE bilgileri çakışmayacak şekilde kategorilere ayırmak ve açıkta hiçbir kategori bırakmamak anlamına gelir.

MECE İlkesi’nin Profesyonel Sunum Planlamadaki Rolü

MECE, profesyonel sunumlarda karmaşık bilgileri mantıksal bir yapıya oturtmak, veri hatalarını önlemek ve izleyicide güven oluşturmak amacıyla kullanılan temel bir çerçevedir. Yalnızca sunumun düzenli bir yapıda olmasını sağlamakla kalmaz; aynı zamanda toplantının nasıl geçeceğini de belirler.

Çünkü aktarılan içerik ve sıralama dinleyicide bir harita oluşturur. Oluşacak soru veya karar adımları buna göre şekillenir.

MECE ilkesinin sunum oluşturmadaki yararlarını şu şekilde başlıklara ayırabiliriz:

Verilerin Bütünlüğü ve Stratejik Doğruluk

MECE, sunulan verilerin doğruluğunu garanti altına alır. Özellikle finansal tablolar veya pazar analizleri içeren sunumlarda verilerin “çift sayılmasını” (double-counting) engeller.

Mantıksal Sağlamlık ve Güven

Profesyonel bir sunumun başarısı sunum kurgusunun sağlamlığına bağlıdır. Bu yapıyla oluşturulan bir sunum sağlam bir yapı oluşturarak izleyiciye güven kazandırır.

Zihinsel İşlemede Kolaylık

Dinleyiciler içerikleri basit ve hızlı bir şekilde kavrayabilirler. Böylece konuya odaklanma, hakim olma süreci hızlanır. İzleyiciler zihinde bir karmaşık bir kodu çözmek durumunda kalmadan sunuma katılırlar.

Hazırlık Aşamasında Doğru İş Bölümü

Birbiriyle çakışmayan başlıklar sayesinde sunum hazırlığı sürecinde ekip arkadaşlarıyla farklı konu başlıkları üzerinde çalışıp bir bütün oluşturmak mümkün hale gelir. Efor tekrarının önüne geçilir.

Problem Çözme ve Karar Aldırma Etkisi

MECE analizi mantık hatalarını ve tutarsızlıkları fark etmeyi amaçlar. CE ile karar vericilere tüm olasılıklar sunulmuş olur, ME ile her bir kategorinin özellikleri bağımsız olarak aktarılır.

Sonuç olarak temel bir konunun alt çözümleri doğru planla, kapsamlı şekilde aktarılır ve karar alma sürecini hızlandırır.

MECE İlkesi Nasıl Ortaya Çıktı ve Kim Geliştirdi?

McKinsey & Company firmasınında Barbara Minto tarafından geliştirilmiştir. Terimin kökeni ve gelişim süreci şu detaylara dayanmaktadır:

1963 ile 1973 yılları arasında McKinsey bünyesinde çalıştığı dönemde, önüne gelen raporlardaki fikirleri sürekli bir piramit yapısına göre düzenlediğini fark etmiştir.

Minto, fikirlerin birbiriyle çakışmayan (mutually exclusive) ve bütünü tamamen kapsayan (collectively exhaustive) gruplar halinde sunulması gerektiğini belirlemiş ve bu kurallar bütününü MECE olarak kısaltmıştır.

Minto, fikir gruplarını analiz etmek için bu kısaltmayı kullanan ve iş dünyasına uygulayan ilk kişi. Fakat bu mantıksal ayrımın asıl kökeninin Aristo‘ya dayandığını ifade etmektedir.

1985 yılında yayımlanan “The Pyramid Principle” adlı kitabı ve verdiği dersler sayesinde sadece McKinsey’de değil; Accenture, Bain ve diğer tüm büyük strateji danışmanlık firmalarında temel bir sorun çözme çerçevesi olarak kabul görmüştür. Bu teknik, karmaşık iş problemlerini mantıklı ve analiz edilebilir parçalara ayırmak için kullanılan “sorun ağaçları” (issue trees) gibi araçların merkezinde yer alır

MECE İlkesinin McKinsey İçindeki Rolü ve Gelişim Süreci

Barbara Minto, Associates (danışman yardımcıları) seviyesindeki çalışanların rapor yazma becerilerini ve düşünce yapılarını geliştirmek amacıyla bu kuralı “Minto Piramit İlkesi“nin bir parçası olarak öğretmeye başlamıştır.

Bugün kurumsal olarak kullanılan bir format haline gelmiştir. Danışmanlardan gelen verileri ve çözümleri “MECE buckets” (MECE sepetleri) şeklinde organize etmeleri beklenir.

2 Comments